ગુજરાતી સુગમ સંગીત અને ભક્તિ પરંપરાનું એક એવું સદાબહાર ભજન જે આજે પણ દરેક ગુજરાતીના હોઠ પર છે અને હૃદયને આંદોલિત કરે છે – “રાખનાં રમકડાં મારા રામે રમતાં રાખ્યાં રે (Rakh na Ramakda mara rame lyrics)“.
મહાન સંગીતકાર અને ગીતકાર પદ્મશ્રી અવિનાશ વ્યાસની કલમે લખાયેલું આ ભજન માયા-મોહના ભ્રમમાંથી જીવને જગાડીને સંસારની ક્ષણભંગુરતાનો સાચો અહેસાસ કરાવે છે. આ ભજન સાંભળતાં જ હૃદયમાં વૈરાગ્યની લાગણી જાગે અને માનવીને પોતાના અસ્તિત્વનો સાચો પરિચય થાય છે.
આજે અમે તમારી સમક્ષ લાવી રહ્યા છીએ આ અમર ભજનના પૂર્ણ લિરિક્સ અને તેનો સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ સરળ અર્થ – વાંચો, ગાઓ અને શેર કરો ❤️
🌸 “Raakh Na Ramakda Mara Rame Ramta Rakhya Re Song Lyrics 🌸
રાખના રમકડાં ને મારા રામે રમતા રાખ્યા રે
Rakhna ramkada ne mara Rame ramta rakhya re
મૃત્યુલોકની માટીમાંથી માનવ થઈને ભાખ્યા રે
Mrutyulok ni mati mathi manav thaine bhakhya re
——— રાખના ———
ડોલે ડોલે રોજ રમકડાં
Dole dole roj ramkada
નીત નીત રમતું માંડે
Nit nit ramtu mande
આ મારું આ તારું કહીને
Aa maru aa taru kahine
એક બીજાને ભાંડે રે
Ek bijane bhande re
——— રાખના ———
કાચી માટીની કાયા માથે
Kachi mati ni kaya mathe
માયા કેરા રંગ લગાયા
Mayana kera rang lagaya
હે ઢીંગલા ઢીંગલી એ ઘર માંડ્યા
He dhingla dhingli e ghar mandya
ત્યાં તો વિંઝણલા વિંઝાયા રે
Tyan to vinjala vinjaya re
——— રાખના ———
અંત અનંતનો તંત ન તૂટ્યો
Ant anant no tant na tutyo
રમતો અધૂરી રહી રે
Ramto adhuri rahi re
તનડા ને મનડા ની વાતો આવી એવી ગઇ રે
Tanda ne manda ni vato avi evi gyi re
રાખના રમકડાં ને મારા રામે રમતા રાખ્યા રે
Rakhna ramkada ne mara Rame ramta rakhya re
📖 દરેક લીટીનો સરળ અર્થ (સ્ટેપ બાય સ્ટેપ):
- રાખનાં રમકડાં મારા રામે રમતાં રાખ્યાં રે, મૃત્યુલોકની માટીમાંથી માનવ કહીને ભાખ્યાં રે → ઈશ્વરે (રામે) પૃથ્વી પર આપણને રાખ અને માટીમાંથી બનાવીને મોકલ્યા છે. આ મૃત્યુલોકની માટીમાંથી આપણું સર્જન કરીને આપણને ‘મનુષ્ય’ એવું નામ આપ્યું છે. આપણે માત્ર ભગવાનના હાથના રમકડાં છીએ.
- બોલે ડોલે રોજ રમકડાં, નિત નિત રમત્યું માંડે, આ મારું આ તારું કહીને એકબીજાને ભાંડે રે → આ માટીના રમકડાં જેવા માણસો રોજ હરે-ફરે છે, બોલે છે અને નવી નવી રમતો (સંસારના કામો) શરૂ કરે છે. અજ્ઞાનતાના કારણે તેઓ ‘આ મારું છે અને આ તારું છે’ ના મોહમાં પડીને એકબીજા સાથે ઝઘડે છે અને નિંદા કરે છે.
- કાચી માટીની કાયામાંથી માયા કેરા રંગ લગાયા, ઢીંગલા ઢીંગલીએ ઘર માંડ્યાં ત્યાં તો વિંઝણલા વિંઝાયા રે → આપણું શરીર કાચી માટીનું છે, છતાં આપણે તેના પર મોહ-માયાના અનેક રંગો લગાવી દીધા છે. જેમ નાનાં બાળકો ઢીંગલા-ઢીંગલીના લગ્ન કરાવે તેમ માણસે પણ અહીં ઘર-સંસાર માંડ્યો છે, પણ જ્યાં સુધી એ સંસારનો આનંદ માણે ત્યાં જ અચાનક કાળનો પવન (વિંઝણલો એટલે પંખો/મૃત્યુનો ઝાટકો) આવી જાય છે.
- તંત અનંતનો તંત ન તૂટ્યો ને રમત અધૂરી રહી, તનડા ને મનડાની વાતો આવી એવી ગઈ રે → ઈશ્વરની આ લીલાનો અંત ક્યારેય આવતો નથી. માણસની સંસારની રમત હંમેશા અધૂરી જ રહી જાય છે. મન અને શરીરની તમામ ઈચ્છાઓ, પ્લાનિંગ અને વાતો મનમાં જ રહી જાય છે અને માણસ વિદાય થઈ જાય છે.
🕉️ ભજનનો મુખ્ય સંદેશ:
આ ભજન આપણને જીવનની નશ્વરતા (ક્ષણભંગુરતા) અને પરમાત્માની સર્વોપરિતાનો સંદેશ આપે છે. આપણે ગમે તેટલી ધન-દોલત કમાઈએ, ગમે તેવા મહેલો ચણીએ, પણ અંતે આપણું આ શરીર માટીમાં જ મળી જવાનું છે. સંસારના ‘તારા-મારા’ ના ભેદભાવ અને અહંકાર છોડીને માણસે પ્રભુના શરણે જવું જોઈએ, કારણ કે માત્ર પરમાત્મા જ સત્ય છે, બાકી બધી માયાની અધૂરી રમત છે.
ચાલો, આ સુંદર ભજનને માત્ર ગાઈએ નહીં, પણ તેના ગૂઢ જ્ઞાનને જીવનમાં ઉતારીને ભક્તિના સાગરમાં ડૂબી જઈએ… 🙏✨
